Qaadista gooryaan dirxiyeedka (diradire)

Muxuu yahay gooryaan dirxiyeedku?

• Qaadista gooryaan dirxiyeedku (afka latinka waa Enterobius vermicularis) waxay ku badan yihiin carruurta u dhexeysa 3-10 sano, laakiin waxaa sidoo kale qaadi kara carruurta intaas ka weyn iyo dadka qaangaarka ah. 
• Gooryaan dirxiyeedka waxaa lagu arkaa dadka oo kaliya. Waxay ku noolyihiin mindhicirka qofka. 
• Adoonka oo dhan ayaa laga arkaa gooryaan dirxiyeedka. Finland gudahdeeda, wuxuu sababaa cudurada caamka ah ee caloosha.
• Gooryaan dirxiyeedka caddaanka, dhererkiisu yahay 3-13 milimitir waxaa lagu arkaa indha caadiga ah. Ugxaanta indhaha kaligood laguma arki karo.

Qaadista iyo calaamadaha gooryaan dirxiyeedka

• Qaadista gooryaan dirxiyeedku wax xiriir ah lama lahan nadaafad xumo ama daryeel xumo. 
• Ugxaanta gooryaan dirxiyeedka ayaa inta badan afka gala iyagoo soo raacaya gacmaha.
• Ugxaanu waxay mindhicirka dhexdiisa bil ku noqotaa gooryaan.
• Gooryaanku wuxuu ugxaanta ku dhalaan agagaarka malawadka gaar ahaan habeenkii.
• Xamaarashada gooryaanka iyo dheecaan dusha sare ee ugaaxnta ayaa cuncun daran ku keena agagaarka malawadka.
• Xoqitaanka ayaa keenaya in ugxaanta gooryaanku faraha iyo ciddiyaha hoostooda galaan sidaas darteedna ay si fudud markale afka u galaan. Ugxaanta dhexgdhegga ah ee gacmaha la socda ayaa ku dhegi kara alaabaha carruurtu ku ciyaarto, gacmaha albaabada laga qabsado, shukumaannada iyo dharka sariirta lagu goglo, taasina waxay keenaysaa in ay u sii wareegaan gacmaha dad kale.
• Ugxaanta gooryaan dirxiyeedku waxay iyagoo dadka ku dhici kara kaydsamaan tusaale ahaan dusha meelaha iyo dharka sariiraha maalmo badan iyo xittaa todobaadyo.
• Qaadista gooryaan dirxiyeedku waa mid aan inta badan lahayn wax calaamad ah oo lagu garto
• Gooryaan dirxiyeedyada qaarkood waxay ka sokow cuncunka keeni karaan xanuun futada ama caloosha ah.
• Calaamadaha ayaa inta abdan billowda 1-2 bilood kaddib marka ugxaanta ama ukuma la liqo kaddib.

Caddaynta

• Caddaynta qaadista waxaa ku filan, in agagaarka malawadka cunugga lagu arko gooryaan dirxiyeedyo qiaastii 1 sm ah, cad oo dhaqdhaqaaqaya. Gooryaannadu waxay u egyihiin cadad dun.
• Marka aanay xaaladdu kala caddayn, waxaa la qaadi saami shaybaar. Rugta caafimaadka ayaa samaynaysaa warqadda u gudbinta baaritaanka. Waxaa saamiga lagu qaadaa qorayga suufka leh maqaarka afka malawadka, maya saxarada. Haddii saamiga lagu qaadayo guriga, si sugan u raac hagitaannada qaadista saamiga ee aad heshay.

Daaweynta

• Waxaa qaadista gooryaan dirxiyeedka la caddeeyay lagu daaweyaa daawada gooryaanka ee kaniini ah. Pyrviiniembolaattia (Pyrvin®) waxaad ka heleysaa farmashiyaha iyadoo aan dhakhtar qorin. Raac hagista baakadda daawada ku jirta. Dhakhtarka ayaa qori karo daawada mebendatsoli (Vermox®). Labadooduba waxay leeyihiin saamayn xooggan.
• Dadka aan calaamadaha cudurka lahayn ee isla guriga la deggan waa la daawaynayaa.
• Daaweynta dadka guriga wada deggan dhammaantood waxaa la cusboonaysiinayaa labo todobaad kaddib.
• Dumarka uurka leh waxay isticmaali karaan pyrviini.
• Gooryaan dirxiyeedku waa kuwa aad ugu yar ilmaha dhallaanka ah ee aadka u yar. Marka uu cunuggu miisaan ahaan u dhowaado 10 kg, waxaa loo isticmaali karaa pyrviini.

Hawlaha nadaafadda iyo faya-dhowrka

• Ku dhaq gacmaha saabuun kaddib si taxaddar ah u qallajiyo, gaar ahaan isticmaalidda musqusha kaddib, kahor cunto-cunista iyo cunto karinta kaddib, iyo weliba dhardhaqista iyo nadaafadda kaddib.
• Ciddiyaha waa lagaabinayaa waana la nadiifinayaa.
• Guriga nadiifi dharkana dhaq maalinta ku xigta maalinta qaadashada daawada:
  • Beddel dharka hoos hoos laga xirto, dharka jiifka, shukumaannada iyo dharka sariirta ee la isticmaalayay. Toos u geli dharka makiinnada dharka dhaqda iyadoo la iska ilaalinayo hurgufidda aan loo baahnayn. Waxaa lagu dhaqaa 60 digrii iyo/ama makiinnada dharka qallajisa.
  • Beddel dharka hoos laga xirto subaxdii iyo habeenkii muddo todobaad ah. 
  • Huufaray joodariyada iyo firaashka joodariyada. Dhaq bustayaasha iyo barkimaha ama meel dhig oo qiyaastii muddo todobaad ah ha isticmaalin.
  • Samee nadaafadda todobaadka ee caadiga ah: Huufaray oo dhulka iyo meelaha kale ee dusha ah ee guriga ku nadiifi marada nadaafadda oo qoyan.
  • Si taxaddar ah u nadiifi meelaha la taabto ee musqusha iyo qolka qubayska.
  • Ku dhaq alaabaha carruurtu ku ciyaarto maaddada wax lagu nadiifiyo ee guriga, dhaq boombalooyinka jilicsan. Yaan la isticmaalin muddo qiyaastii todobaad ah alaabaha carruurtu ku ciyaarto ee la dhaqi karin.
  • Ku celi hawsha nadaafadda ah labo todobaad kaddib oo ah marka lagu jiro ku celinta daawenta.
• Mararka qaar waxay dabargoynta gooryaan dirxiyeedku u baahantahay daaweyn kuuro ah iyo nadaafad lagu celceliyo. 

Qaadista gooryaan dirxiyeedka ee xannaanada ama dugsiga 

• Qaadista gooryaan dirxiyeedku uma baahna in laga maqnaado barbaarin-horaadka ama dugsiga. 
• Haddii cunug xannaanada lagu hayo laga helo gooryaan dirxiyeed, waa in shaqaalaha xanananada loo sheego.
• Gooryaan dirxiyeedku wuxuu qoysaska iyo barbaarin-horaadka u keeni karaa qaadis safmar ah. Marka uu safmar ballaaran ka dhaco xannaanada, dhakhtarka cudurada faafa qaabilsan ee Helsinki ku talin karaa, in isku wakhti la daaweeyo kooxda ah.

Qoraha tilmaanbixinta: Waxqabadka cudurada faafa